Từ ngày 1/9/2025, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới về nước thải công nghiệp — QCVN 40:2025/BTNMT — chính thức có hiệu lực, thay cho QCVN 40:2011 đã dùng suốt hơn 14 năm. Cách tính giới hạn xả thải thay đổi căn bản và nhiều thông số bị siết chặt hơn. Với hầu hết nhà máy đang vận hành hệ thống xử lý nước thải, đây là lúc phải rà soát lại đầu ra trước khi đoàn kiểm tra gõ cửa.

Nội dung trang

Quy chuẩn này thay đổi gì?

QCVN 40:2025/BTNMT được ban hành kèm Thông tư 06/2025/TT-BTNMT ngày 28/2/2025, có hiệu lực từ 1/9/2025. Quy chuẩn này hợp nhất và thay thế 11 quy chuẩn cũ, gồm QCVN 40:2011 (nước thải công nghiệp), QCVN 28:2010 (nước thải y tế), QCVN 25:2009 (bãi chôn lấp), QCVN 29:2010 (kho xăng dầu), cùng các quy chuẩn ngành: cao su, thủy sản, giấy và bột giấy, dệt nhuộm, cồn nhiên liệu, tinh bột sắn, thép.

Ba thay đổi lớn nhất mà bộ phận kỹ thuật cần nắm:

Bỏ hệ số vùng và hệ số lưu lượng (Kq, Kf). Trước đây giới hạn xả thải được nhân với các hệ số này; nay chuyển sang giá trị giới hạn tuyệt đối, dễ áp dụng nhưng cũng khó “lách” hơn.
Bổ sung Cột C và điều chỉnh giảm giới hạn ở Cột A, Cột B. Quy chuẩn phân theo mức độ nhạy cảm của nguồn tiếp nhận, siết chặt hơn với nguồn cần bảo vệ.
Lần đầu cho phép dùng TOC (tổng cacbon hữu cơ) thay cho COD — phương pháp đo hiện đại, chính xác hơn.

Về nguồn tiếp nhận: Cột A áp dụng cho nguồn cần bảo vệ nghiêm ngặt hoặc phục vụ cấp nước sinh hoạt; Cột B cho nguồn tiếp nhận thông thường; Cột C cho nguồn có yêu cầu thấp hơn. Cột A/B tham chiếu Mức A/B của QCVN 08:2023/BTNMT về chất lượng nước mặt.

Một lưu ý thực tế: nếu chưa xác định được phân vùng xả thải, doanh nghiệp áp dụng Cột B.

Mốc chuyển tiếp quan trọng: cơ sở đang hoạt động hoặc dự án đã được phê duyệt ĐTM/giấy phép môi trường trước ngày 1/9/2025 được tiếp tục áp dụng quy chuẩn cũ đến hết 31/12/2031, và bắt buộc đáp ứng QCVN 40:2025 từ 1/1/2032. Nhưng dự án mới, dự án mở rộng hoặc nâng công suất nộp hồ sơ sau 1/9/2025 phải áp dụng ngay.

Ai chịu ảnh hưởng?

Đối tượng áp dụng là mọi cơ sở có hoạt động xả nước thải công nghiệp ra nguồn tiếp nhận.

Chịu tác động rõ nhất là các ngành có nước thải khó xử lý và tải lượng ô nhiễm cao: dệt nhuộm, giấy và bột giấy, xi mạ, hóa chất, chế biến thủy sản — và nay cả bệnh viện, cơ sở y tế do đã được tích hợp vào quy chuẩn chung.

Ngoài các thông số cơ bản (BOD, COD, TSS…), QCVN 40:2025 còn quy định thông số ô nhiễm đặc trưng theo từng ngành nghề, nên hệ thống thiết kế theo chuẩn cũ có thể không còn đủ để đạt giới hạn mới.

Doanh nghiệp cần làm gì?

Xác định cơ sở của bạn thuộc diện áp dụng ngay hay đang trong thời gian chuyển tiếp đến 31/12/2031 — điều này quyết định lộ trình đầu tư.
Lấy mẫu nước thải đầu ra hiện tại và đối chiếu với giới hạn mới theo đúng Cột (A/B/C) tương ứng với nguồn tiếp nhận của nhà máy.
Đánh giá lại công nghệ: nếu đầu ra chưa đạt, cân nhắc nâng cấp/cải tạo (bổ sung bậc xử lý sinh học, hóa lý, khử màu, khử ni-tơ…) hoặc phương án tuần hoàn, tái sử dụng nước để giảm tải xả thải.
Cập nhật hồ sơ môi trường và chương trình quan trắc cho khớp với thông số mới, đặc biệt các thông số đặc trưng theo ngành.
Với dự án mới: đưa yêu cầu QCVN 40:2025 vào ngay từ khâu thiết kế để không phải sửa hệ thống sau khi xây.

Rủi ro nếu chậm tuân thủ

Xả nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật là hành vi bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP, với mức phạt có thể lên tới hàng trăm triệu đến 1–2 tỷ đồng tùy mức độ, kèm hình thức bổ sung như đình chỉ hoạt động và buộc khắc phục.

Từ 1/1/2026, doanh nghiệp còn chịu thêm phí bảo vệ môi trường đối với nước thải theo Nghị định 346/2025/NĐ-CP, tính theo lượng và mức độ ô nhiễm thực tế — xử lý càng tốt, phí phải nộp càng thấp.

NGO đồng hành cùng doanh nghiệp

QCVN 40:2025 không chỉ là bài toán tuân thủ, mà còn là cơ hội tối ưu chi phí vận hành nếu nâng cấp đúng hướng. NGO International tư vấn, thiết kế, cải tạo và vận hành hệ thống xử lý nước thải đạt QCVN, đồng thời tối ưu hóa chi phí hóa chất và điện năng.

Đăng ký khảo sát hiện trạng miễn phí để biết hệ thống của bạn còn cách giới hạn mới bao xa và cần cải tạo những gì.